Yapılandırılmış veri, bir sayfadaki bilgiyi makinelerin kesin olarak anlayabileceği ortak bir sözlükle etiketlemektir; bu sözlüğün adı schema.org, en çok tercih edilen yazım biçimi ise JSON-LD'dir. Pratik cevap şudur: her sayfaya kendi türünü koyarsınız — kurumsal tanıtım sayfasına Organization, şube ya da konum sayfasına LocalBusiness, ürün sayfasına Product, blog yazısına Article — ve işaretlediğiniz her bilgi sayfada gözle görünür olmak zorundadır.
Bu iş teknik bir süsleme değil. Sayfayı okuyan insan, büyük puntoyla yazılmış metnin ürün adı olduğunu, yanındaki sayının fiyat olduğunu, alttaki kutunun sık sorulan sorular bölümü olduğunu bakışta anlar. Makine bunu aynı rahatlıkla anlamaz; metnin yerinden, puntosundan, çevresindeki kelimelerden tahmin yürütür. Yapılandırılmış veri bu tahmini ortadan kaldırır ve bu sayfa bir ürün sayfasıdır, ürünün adı şu, markası şu, stok durumu şu bilgisini makineye doğrudan söyler.
Yapılandırılmış veri ne işe yarar?
Faydası tek bir sebepten doğar: sayfanın ne olduğu belirsiz kalmaz. Bu belirsizliğin kalkması üç ayrı yerde işinize döner.
- Sayfa doğru sınıflandırılır. Bir hizmet sayfasının hizmet, bir yazının yazı, bir şubenin fiziksel konum olduğunu açıkça söylersiniz. Arama motoru sayfayı yanlış kutuya koyarsa yanlış sorgularda görünür ya da hiç görünmez.
- Zengin sonuç ihtimali doğar. Arama sonuçlarında başlık ve açıklamanın yanında çıkan ek alanlar — kırıntı menü yolu, sık sorulan soruların açılır listesi, ürün bilgileri — genellikle yapılandırılmış veriye dayanır. İşaretleme olmadan bu alanların çıkma şansı yoktur. İşaretleme varken de çıkacağı garanti değildir; ihtimal doğar, zorunluluk doğmaz.
- Yapay zekâ tarayıcıları için sayfa daha okunur hâle gelir. Bir cevap üretirken kaynak arayan sistemler, kimin ne söylediğini ayrıştırmak zorundadır. Yazarın, yayıncının, yayın tarihinin ve konunun açıkça etiketlenmiş olması sayfanın kaynak olarak kullanılmasını kolaylaştırır.
Yapılandırılmış verinin yapmadığı şeyi de söylemek gerekir: içeriği iyileştirmez. Zayıf bir sayfayı etiketlemek onu güçlü yapmaz. İşaretleme, zaten var olan bir bilgiyi makineye tarif etme işidir.
Neden JSON-LD?
Schema.org sözlüğü üç farklı biçimde yazılabilir, ancak bugün pratikte tercih edilen JSON-LD'dir. Sebebi tamamen bakım kolaylığıdır.
- İşaretleme sayfanın görsel şablonundan ayrı durur. Tek bir blok hâlinde sayfaya eklenir, tasarımı değiştirdiğinizde bozulmaz.
- Diğer biçimlerde etiketler metnin arasına serpiştirilir; bir geliştirici şablonu düzenlerken farkında olmadan işaretlemeyi kırabilir.
- Tek blok olduğu için okunması, test edilmesi ve gerektiğinde tamamen kaldırılması kolaydır. Hangi sayfada ne söylendiğini görmek için kodun tamamını taramanız gerekmez.
İçerik yönetim sistemi kullanıyorsanız bu blok çoğu zaman bir eklenti ya da şablon alanı üzerinden üretilir. Kritik nokta, bloğun hangi veriden beslendiğini bilmektir; elle yazılan sabit metinler zamanla sayfadaki gerçek bilgiden kopar.
Hangi sayfaya hangi tür konur?
Her sayfaya her türü koymak yaygın bir hatadır. Doğru yaklaşım, sayfanın asıl amacına karşılık gelen tek bir ana tür seçmek, gerekiyorsa onu destekleyici türlerle tamamlamaktır.
| Sayfa türü | Uygun schema türü | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kurumsal tanıtım, hakkımızda | Organization | Unvan, logo ve resmî kanallar sayfada da yazılı olmalı |
| Şube, mağaza, konum sayfası | LocalBusiness | Adres ve hizmet bölgesi sayfada görünür olmalı |
| Ürün detay sayfası | Product | Fiyat ve stok bilgisi sayfadakiyle aynı olmalı |
| Blog yazısı, haber | Article | Yazar ve yayın tarihi sayfada da bulunmalı |
| Sık sorulan sorular bölümü | FAQPage | Soru ve cevaplar sayfada okunabiliyor olmalı |
| Adım adım anlatım | HowTo | Adımlar sayfada da sıralı biçimde yer almalı |
| Kırıntı menü (navigasyon yolu) | BreadcrumbList | Sayfadaki gezinme yoluyla birebir örtüşmeli |
Kırıntı menü işaretlemesi neredeyse her iç sayfaya eklenebilir; diğerleri sayfaya özeldir. Bir blog yazısına Product, bir ürün sayfasına Article koymak makineye yanlış bilgi vermektir.
Altın kural: işaretleme görünen içerikle birebir aynı olmalı
Yapılandırılmış veride tek bir temel kural vardır: sayfada göremediğiniz bir bilgiyi işaretlemezsiniz. Soruları ve cevapları FAQPage olarak etiketliyorsanız, o soruların ziyaretçinin okuyabileceği biçimde sayfada bulunması gerekir. Sadece arama sonucunda görünmek için gizli bir blok yazmak kuralın dışındadır.
Bunun pratik sonucu şudur: işaretlemeyi içerikten üretirsiniz, içeriği işaretlemeden üretmezsiniz. Sayfadaki fiyatı değiştirip işaretlemedeki eski fiyatı bıraktığınızda ortaya çelişki çıkar. Çelişkili işaretleme en iyi hâlde yok sayılır, tekrarlandığında ise sayfanın zengin sonuç alma ihtimali tamamen kapanabilir. Görünmeyen bilgiyi etiketlemek, kısa yol değil, geri alması zor bir risktir.
Kendi puanınızı kendiniz veremezsiniz
En sık yapılan ve en pahalıya çıkan hata, sitenin kendi ürünlerine ya da hizmetlerine puan yazmasıdır. Sayfada gerçek bir değerlendirme sistemi yoksa, yani ziyaretçilerin bıraktığı yorumlar ve puanlar sayfada görünmüyorsa, ortalama puan işaretlemesi üretmek uydurma veridir. Bunu makine görmese bile bir gün bir denetim yakalar ve sonucu yalnızca o işaretlemenin değil, sitenin diğer işaretlemelerinin de güvenini kaybetmesi olur.
Doğru yol, yorum toplayan gerçek bir yapı kurmak ve yalnızca sayfada görünen gerçek değerlendirmeleri işaretlemektir. Gerçek yorum yoksa o alan boş kalır; boş kalması sorun değildir.
İşaretleme nasıl doğrulanır?
İşaretleme yazdıktan sonra iş bitmez; doğrulama bu işin yarısıdır. Sırası şöyledir.
- Sayfanın yayındaki hâlini zengin sonuç testinden geçirin. Taslak ya da yerel kopya değil, ziyaretçinin gördüğü adres test edilmelidir.
- Test ekranında hatalar ile uyarıları ayırın. Hata, işaretlemenin geçersiz olduğunu söyler ve mutlaka düzeltilir. Uyarı genellikle eksik bir alanı gösterir; önemliyse tamamlanır, değilse bırakılabilir.
- Testin okuduğu değerleri sayfadaki metinle satır satır karşılaştırın. İsim, tarih, fiyat, adres aynı mı diye bakın.
- Search Console'un geliştirme raporlarını açın. Bu raporlar tek sayfa değil, sitenin tamamı için hangi türlerde kaç geçerli ve kaç hatalı öğe bulunduğunu gösterir. Şablon kaynaklı bir hata burada yüzlerce sayfada birden görünür.
- Düzeltmeden sonra aynı raporda doğrulama başlatın ve sayının düştüğünü görün. Düşmediyse düzeltme şablonun yayına geçmiş hâline girmemiş olabilir.
Bir şablona dokunduğunuzda o şablonu kullanan tüm sayfaları etkilediğinizi unutmayın. Tek sayfada test etmek başlangıçtır, rapordan toplu görmek bitiriştir. Yapay zekâ tarayıcılarının siteyi nasıl okuduğunu ayrıca ele aldığımız yazıyı bu konunun yanına koyabilirsiniz.
Schema sıralama garantisi değildir
Yapılandırılmış veri eklemek sıralama yükseltmez. Doğrudan bir sıralama ödülü yoktur ve bunu vaat eden her anlatım yanlıştır. Etkisi dolaylıdır: sayfa doğru anlaşıldığında doğru sorgularla eşleşir, zengin sonuç alanları sayesinde sonuç listesinde daha fazla yer kaplar ve tıklanma ihtimali artar. Yani kazanç sıralamada değil, görünürlükte ve anlaşılırlıkta olur. İçeriği zayıf bir sayfayı işaretlemek bu kazancı üretmez.
Kısa kontrol listesi
- Her sayfa türü için tek bir ana schema türü belirlediniz mi?
- İşaretleme JSON-LD olarak tek blok hâlinde mi duruyor?
- İşaretlemedeki her bilgi sayfada görünür mü?
- Fiyat, tarih, adres gibi değişen alanlar sayfadaki veriden mi besleniyor?
- Gerçek yorum yokken ortalama puan işaretlemesi üretmiyor musunuz?
- Yayındaki adresi zengin sonuç testinden geçirdiniz mi?
- Search Console geliştirme raporlarında hatalı öğe sayısı sıfıra indi mi?
- Şablon değişikliklerinden sonra aynı kontrolleri tekrar ettiniz mi?
digiwss.com, işletmelerin web sitelerini ve dijital varlıklarını yönetirken bu tür teknik işaretlemeleri de kurar ve düzenli olarak denetler.