Site sayfaları, müşterinin aradığı şeyi en çok üç adımda bulacağı biçimde gruplanır ve her grup kendi başlığı altında tek bir yolda toplanır. Doğru yapı, ana sayfadan başlayan bir menü ağacı ile bu ağacı aynen yansıtan bir adres düzeninden oluşur; ikisi birbirinden ayrılırsa hem ziyaretçi hem arama motoru kaybolur.
Küçük sitelerde bu iş çoğunlukla kendiliğinden yürür. Sorun site büyüdüğünde başlar: yeni hizmet eklenir, menüye bir madde daha sıkıştırılır, bir sayfa iki ayrı yerden açılır hale gelir. Bir yıl sonra kimse hangi sayfanın nerede olduğunu bilmez.
İyi bir yapı neyi çözer?
Üç somut işi çözer. Birincisi, ziyaretçi aradığı sayfaya hızla ulaşır ve siteyi terk etmez. İkincisi, arama motoru sayfalar arasındaki ilişkiyi anlar; hangi sayfanın ana konu, hangisinin ayrıntı olduğunu menü ve adres hiyerarşisinden okur. Üçüncüsü, içerik üreten ekip yeni sayfanın nereye konacağını her seferinde tartışmak zorunda kalmaz; yer baştan bellidir.
Yapının bozulduğu nasıl anlaşılır? Menüde yedi sekizden fazla ana madde varsa, aynı konuda birkaç sayfa farklı adlarla duruyorsa, ya da bir sayfaya ulaşmak için menü yerine arama kutusunu kullanmak gerekiyorsa yapı bozulmuştur. Üçü bir arada görünüyorsa iş artık tek sayfa düzeltmekle bitmez.
Menü derinliği ve gruplama
Pratik ölçü şudur: ana sayfadan en derin sayfaya üç tıklamada ulaşılabilmeli. Bunu sağlamanın yolu menüyü uzatmak değil, doğru gruplamaktır. Gruplar müşterinin kullandığı dille adlandırılır, kurum içi bölüm adlarıyla değil. "Satış Sonrası Operasyon" yerine "Servis ve Destek" yazmak, aynı sayfanın bulunabilirliğini değiştirir.
- Ana menüde beş-yedi madde yeterlidir; gerisi alt başlık olur.
- Her grupta en az iki sayfa bulunsun; tek sayfalık grup gereksiz bir katmandır.
- Kurumsal sayfaları (hakkımızda, iletişim, yasal metinler) ana menüyü şişirmeden alt bölümde toplayın.
- Dönüşüm sayfası her zaman bir tık uzakta olsun; iletişim ya da teklif adımı menünün derinine gömülmez.
- Arama kutusu yapının yerine geçmez; yapı düzeldikten sonra işe yarar.
Adres yazımında kurallar
Adres, sayfanın yapı içindeki yerini okunur biçimde göstermelidir. Birkaç basit kural çoğu sorunu baştan keser:
- Küçük harf kullanın; büyük ve küçük harfli iki adres bazı sunucularda iki ayrı sayfa sayılabilir.
- Kelimeleri kısa çizgi ile ayırın, alt çizgi ya da boşluk kullanmayın.
- Türkçe karakterleri adreste sadeleştirin; paylaşıldığında görünümü ve yazılabilirliği bozulur.
- Adresi kısa tutun; üç seviyeden derin yollar genellikle yapının bozulduğunu gösterir.
- Tarih, sayı ve kampanya adı gibi eskiyecek parçaları adrese koymayın.
- Bir sayfa için tek adres olsun; aynı içeriğe iki yoldan ulaşılıyorsa biri tekilleştirilir.
Alt alan adı mı, alt klasör mü?
Blog, mağaza ya da destek bölümü kurulurken sorulan ilk soru budur. İkisi hem teknik olarak hem yönetim açısından farklı davranır.
| Ölçüt | Alt klasör | Alt alan adı |
|---|---|---|
| Biçim | Ana adresin altında bir yol | Adresin önünde ayrı bir ad |
| Ana siteyle bütünlük | Aynı bütünün parçası sayılır | Ayrı bir birim gibi değerlendirilebilir |
| Teknik kurulum | Aynı barındırma, tek sertifika | Ayrı DNS kaydı, çoğu durumda ayrı sertifika |
| Farklı yazılım kullanımı | Zor olabilir | Kolay; bağımsız çalışır |
| Ölçüm | Tek akışta izlenir | Genellikle ayrı tanımlanır |
| Ne zaman tercih edilir | İçerik ana işin uzantısıysa | Teknik olarak ayrışması gerekiyorsa |
Kural basit: içerik ana işin devamıysa alt klasör, bambaşka bir yazılımla çalışan ayrı bir sistemse alt alan adı. Blogu alt alan adına taşımak için teknik bir zorunluluk yoksa, alt klasörde tutmak yönetimi de ölçümü de kolaylaştırır.
Mevcut yapıyı yeniden kurarken izlenecek sıra
Yayındaki bir sitede menüyü ve adresleri değiştirmek, yeni site kurmaktan daha dikkat isteyen bir iştir; çünkü dışarıda paylaşılmış bağlantılar ve arama sonuçları eski adresleri gösteriyor. Sıra şöyle yürür:
- Mevcut bütün sayfaları tek bir listeye çıkarın; menüde görünmeyen ama yayında olan sayfalar da listeye girsin.
- Her sayfayı bir gruba yerleştirin; hiçbir gruba girmeyen sayfalar ya birleştirilecek ya kaldırılacak demektir.
- Yeni menü ağacını ve yeni adres düzenini kâğıt üzerinde bitirin; yayına dokunmadan önce onaylansın.
- Eski adres ile yeni adres eşleşme tablosunu hazırlayın; her satırın bir karşılığı olsun.
- Yönlendirmeleri kurun, sonra menüyü ve iç bağlantıları yeni adreslere göre güncelleyin.
- Site haritasını yenileyip arama konsoluna yeniden gönderin ve ilk haftalarda hata raporunu izleyin.
Bu sıranın en sık atlanan adımı dördüncüsüdür. Eşleşme tablosu hazırlanmadan yapılan geçişte, yönlendirmesi unutulan sayfalar sessizce kaybolur ve kayıp genellikle haftalar sonra fark edilir.
İç bağlantı: hangi sayfa hangisine bağlanır?
Menü yapıyı kurar, iç bağlantılar yapıyı yaşatır. Ana konu sayfası kendi altındaki ayrıntı sayfalarına bağlanır; ayrıntı sayfaları da ana konuya geri döner. Blog yazıları ilgili hizmet sayfasına bağlanır. Bağlantı metni, varılacak sayfanın konusunu söyler: "detaylı bilgi" değil, sayfanın adı.
Yapıyı yeniden kurarken eski adresler ortada bırakılmaz. Taşınan her sayfanın yeni karşılığına yönlendirilmesi, gerçekten kaldırılanların ise doğru durum koduyla kapatılması gerekir; bu kararın ayrıntısını silinen sayfa yazısında ele aldık. Gruplama sırasında aynı konuda birden fazla sayfa ortaya çıkıyorsa, bunları birleştirme kararı için içerik çakışması yazısı yol gösterir.
Özet
Menü ağacını müşterinin diliyle kurun, beş-yedi ana madde ile sınırlayın, en derin sayfayı üç tıklamada erişilebilir tutun. Adresleri küçük harf, kısa çizgi ve kısa yol kuralıyla yazın; bir sayfaya tek adres bırakın. Alt klasörü varsayılan kabul edin, alt alan adını teknik zorunlulukta kullanın. Yeniden yapılandırmada eski adresleri yönlendirmeden yayına geçmeyin. DigiWSS web sitesi geliştirme tarafında bu yapıyı yayın öncesinde kurgulayıp sonra içerik yerleştiriyor.