Web sitesi bakımı, ayda bir yapılan kısa bir kontrol turu ile üç ayda bir yapılan daha derin bir denetimin toplamıdır. Her ay yedeğin gerçekten geri dönüp dönmediğine, güncellemelere, iletişim formunun çalışmasına ve kırık bağlantılara bakılır; üç ayda bir hız, panel kullanıcıları ve metinlerin güncelliği gözden geçirilir; yılda bir de alan adı, sertifika ve hosting sürelerinin bir yerde yazılı olup olmadığı kontrol edilir. Aşağıda bu üç turun içeriği, sırası ve her kalemin atlanması hâlinde ortaya çıkan sonuç var.
Bakım neden bir kerelik iş değil
Site yayına girdiği gün doğru çalışır. Sonra etrafındaki her şey değişir: tarayıcılar yeni sürüm yayınlar, altyapı güvenlik yaması çıkarır, eklediğiniz yeni sayfalar eski sayfalara verilmiş bağlantıları boşa düşürür, e-posta tarafında bir ayar değişir ve form gönderimi sessizce başka klasöre düşmeye başlar. Bunların hiçbiri sitenin açılmasını engellemez; tam bu yüzden fark edilmezler. Fark edildiği an genellikle müşterinin telefonda “formu doldurdum ama dönmediniz” dediği andır.
Bakımın işi bu sessiz bozulmaları zarar vermeden önce görmektir. Bunun için ayrı bir uzmanlık gerekmez; gereken şey sabit bir liste ve listeyi uygulayan bir takvimdir. Liste kafada tutulduğunda ilk yoğun haftada atlanır, o yüzden yazılı olması listenin kendisinden daha önemlidir.
Her ay yapılacaklar
Aylık tur yarım saatten uzun sürmemeli. Uzun sürüyorsa kapsam yanlış kurulmuştur; aylık tura yalnızca hızlı bozulan kalemler girer.
- Yedekten bir şey geri alın. Yedeğin alındığını görmek yeterli değildir; bir dosyayı ya da bir kaydı geri döndürüp açılıyor mu diye bakmak gerekir. Ayrıntılı anlatım yedekleme ve kurtarma yazısında.
- Güncellemeleri uygulayın. Sıra şu: önce yedek, sonra güncelleme, sonra ana sayfayı ve iletişim sayfasını açıp gözle kontrol. Tersi sırada yapılan güncelleme, bozulduğunda dönülecek nokta bırakmaz.
- İletişim formunu kendiniz doldurun. Mail gelen kutusuna mı düştü, spam klasörüne mi gitti, otomatik yanıt gidiyor mu, yanıt adresi doğru mu.
- Kırık bağlantıları tarayın. Silinen ya da adresi değişen sayfalara verilen iç bağlantılar, bir sitede en sık kaybedilen ayrıntıdır.
- Arama konsolunda yeni hata var mı bakın. O ay ortaya çıkmış bir kapsam ya da mobil uyum hatası, biriktirilmeden o ay içinde çözülür.
- Yorum ve spam kuyruğunu boşaltın. Onay bekleyen gerçek bir soru arada kalmış olabilir.
Üç ayda bir yapılacaklar
Çeyreklik tur, aylık turun bakmadığı yavaş değişenlere bakar. Buradaki kalemler bir ayda farkı görünmeyen, altı ayda birikince can sıkan kalemlerdir.
- Hız ölçümü. Ana sayfa, en çok girilen iç sayfa ve bir hizmet sayfası; mobil ve masaüstü ayrı ayrı. Ölçümü aynı saatte ve aynı araçla yapmak, iki çeyreği karşılaştırılabilir kılar.
- Panel kullanıcıları. Kim hangi yetkiyle duruyor, iki kişinin paylaştığı hesap var mı, artık çalışmayan biri listede mi. Varlık ve erişim kaydının nasıl tutulduğu dijital varlık envanteri yazısında anlatılıyor.
- Yeni eklenen görseller. Son üç ayda yüklenen görseller sıkıştırılmış mı, boyutları sayfada kullanıldığı ölçüye yakın mı.
- Telefonda yatay taşma. Yeni eklenen bir tablo ya da gömülü içerik sayfayı yana kaydırıyor olabilir; ölçüm yöntemi taşma ölçümü yazısında.
- Metinlerin güncelliği. Artık verilmeyen bir hizmet, değişen bir kapsam ya da kapanmış bir seçenek sayfalarda duruyor mu.
Yılda bir bakılacaklar
Yıllık tur tek bir soruyla başlar: bu sitenin ayakta kalması hangi tarihlere bağlı? Tarihler bir yerde yazılı değilse bakımı değil şansı yönetiyorsunuz. Aşağıdaki tablo yıllık turun kalemlerini ve atlandığında ortaya çıkan sonucu gösteriyor.
| Kalem | Nereye bakılır | Atlanınca ne olur |
|---|---|---|
| Alan adı süresi | Alan adını kayıt eden firmanın paneli | Süre bitince site ve kurumsal e-posta aynı anda durur |
| SSL sertifikası | Tarayıcıdaki kilit ve hosting paneli | Tarayıcı güvenlik uyarısı gösterir, ziyaretçi geri döner |
| Hosting kapasitesi | Disk ve trafik kullanımı | Disk dolduğunda yeni e-posta da kabul edilmez |
| Erişim bilgileri | Varlık ve erişim kaydı | Acil bir arızada panele girebilecek kimse bulunmaz |
| Yasal metinler | Gizlilik, çerez ve aydınlatma metinleri | Eski kapsamla duran metin yanlış beyana dönüşür |
Bakımı kim yapıyorsa kaydını da tutsun
Bakımın en kolay atlanan parçası kayıt tutmaktır. Her turda tek satır yeterlidir: tarih, yapılan iş, karşılaşılan sorun. Bu kayıt iki işe yarar. Birincisi, altı ay sonra “site şu tarihten beri yavaş” dendiğinde o tarihte ne değiştiğini gösterir. İkincisi, siteyi başka birine devrederken yeni kişinin elinde geçmiş bir dosya olur; sıfırdan keşif yapmak zorunda kalmaz.
Bakım bir kişiye bağlıysa o kişinin izinli olduğu ay tur yapılmaz. Bu yüzden listeyi iki kişinin görebildiği bir yerde tutmak, listenin kendisi kadar değerlidir.
Kısa kontrol listesi
Her ay: yedekten geri dönüş denemesi, güncellemeler, form testi, kırık bağlantı taraması, arama konsolundaki yeni hatalar. Her çeyrek: hız ölçümü, panel kullanıcıları, yeni görseller, mobil taşma, metinlerin güncelliği. Her yıl: alan adı ve sertifika süreleri, hosting kapasitesi, erişim kaydı, yasal metinler. Üç listeyi de takvime yazın; hatırlamaya bırakılan bakım yapılmayan bakımdır. DigiWSS, bu turları site sahibinin yerine düzenli olarak yürüten tarafta çalışır.