Site içi arama kutusu, sayfa sayısı az ve menüsü net olan bir sitede gerekmez; onlarca ürün, hizmet ya da yazı barındıran bir sitede ise ziyaretçinin en kısa yoludur. Karar, tasarım tercihi değil içerik sayısı ve içeriğin adlandırılma biçimiyle ilgilidir. Aşağıda hangi sitede gerektiğini gösteren bir tablo, kötü kurulmuş aramanın belirtileri ve arama kayıtlarının işletmeye ne söylediği var.
Arama kutusu bir çözüm değil, bir teşhis aracıdır
Ziyaretçi aramaya, menüde bulamadığı için başvurur. Yani arama kutusuna yazılan her kelime, aslında menünün ya da adlandırmanın bir eksiğini işaret eder. Bu yüzden arama kutusunu “menüyü düzeltmek yerine“ koymak yanlıştır; iyi kurulmuş bir arama, menüyü nasıl düzeltmeniz gerektiğini size söyleyen kayıt defteridir.
İkinci nokta şudur: arama kutusu konur ve unutulursa sitenin en çok hayal kırıklığı üreten bileşeni haline gelir. Çalışmayan bir arama, hiç arama olmamasından kötüdür, çünkü ziyaretçi bir kez denemiş ve karşılık alamamıştır.
Hangi sitede gerekir, hangisinde yer kaplar
| Site tipi | Arama kutusu | Gerekçe |
|---|---|---|
| Tek sayfalık tanıtım sitesi | Gereksiz | Aranacak kadar içerik yok |
| Beş-on sayfalık kurumsal site | Genellikle gereksiz | Menü hepsini gösterebilir |
| Çok hizmetli kurumsal site | Yararlı | Hizmet adları müşterinin kullandığı adla örtüşmeyebilir |
| Blog arşivi büyümüş site | Gerekli | Eski yazılar menüden ulaşılmaz hale gelir |
| Ürün kataloğu ya da e-ticaret | Zorunlu | Ziyaretçi ürün adı, kod ya da model yazar |
| Belge, katalog ya da doküman arşivi | Zorunlu | İçerik listelenerek taranamaz |
Kötü arama kutusunun belirtileri
Arama kutusu eklemek, bir alan ve bir düğme koymak değildir. Aşağıdaki durumlardan biri varsa arama kutusu zarar verir hale gelmiştir:
- Boş sonuç sayfası hiçbir şey önermiyor. Sonuç bulunamadığında ziyaretçi çıkmaz, geri döner; o sayfada popüler sayfalara ya da iletişim yoluna bağlantı bulunmalıdır.
- Türkçe karakter farkı sonucu değiştiriyor. “Fiyat listesi” ile “fiyat listesı” aynı sonucu vermiyorsa arama kullanılamaz.
- Yazım hatası tolere edilmiyor. Tek harf hatası sonucu sıfırlıyorsa ziyaretçinin ikinci denemesi olmaz.
- Yalnızca başlıkta arıyor. Gövdede geçen kelimeyi bulmayan arama, ziyaretçinin bildiği terimi bulamaz.
- Ürün kodu aranamıyor. Katalog sitelerinde en çok yazılan şey koddur.
- Sonuçlar sıralanmıyor. Alakasız sayfa üstte çıkıyorsa güven biter.
Arama kayıtları işletmeye ne söyler
Arama kutusunun en değerli çıktısı ziyaretçiye verdiği sonuç değil, işletmeye bıraktığı kayıttır. Hangi kelimelerin arandığı, hangi aramaların sonuç bulamadığı ve hangi sonuçlara tıklandığı kaydedildiğinde üç şey ortaya çıkar.
Birincisi, sitede olmayan içerik talebi: insanlar var olmayan bir hizmeti arıyorsa ya o hizmeti veriyorsunuz ama anlatmamışsınızdır, ya da talep var ve sunmuyorsunuzdur. İkincisi, adlandırma farkı: siz “dijital varlık yönetimi” derken ziyaretçi “site bakımı” yazıyor olabilir; bu durumda sayfanın başlığı değil, içindeki dil gözden geçirilir. Üçüncüsü, menü eksiği: aynı sayfa yüzlerce kez aranıyorsa o sayfa menüde olmalıdır.
Bu kayıtların yeni yazı konularını belirlemede de işi vardır; arama kutusuna yazılan soru, zaten bir içerik başlığıdır. İç bağlantının hangi yazıdan hangisine akması gerektiğini iç bağlantı yazısında ele aldık.
Aramanın neyi bulması gerekir
Arama kutusu kurulurken en çok atlanan karar, aramanın kapsamıdır: hangi içerik türleri sonuçta çıkacak? Yalnızca blog yazıları mı, hizmet sayfaları da mı, indirilebilir dosyalar da mı? Kapsam yazılı değilse ziyaretçi hizmet adını yazar, sonuçta yalnızca blog yazıları görür ve sitede o hizmetin olmadığını düşünür.
İkinci karar sonuç satırının neyi göstereceğidir. Yalnızca başlık gösteren bir sonuç listesi, hangi sayfanın işine yarayacağını anlatmaz; başlığın altında aranan kelimenin geçtiği kısa bir alıntı bulunmalıdır. Üçüncüsü eş anlamlılar: müşterinizin kullandığı kelime ile sizin kullandığınız kelime farklıysa ikisi birbirine bağlanmalıdır. Bunun en kolay yolu, arama kayıtlarına bakıp sonuç bulamayan kelimeleri düzenli olarak eşlemektir.
Arama kutusu nereye konur
Masaüstünde beklenen yer üst bölümün sağ tarafıdır; ziyaretçiler orayı arar. Mobilde durum farklıdır: dar ekranda sürekli açık duran bir arama alanı değerli yeri yer, bu yüzden genellikle bir simge olarak durur ve dokunulduğunda açılır. Simgenin ne olduğu anlaşılır olmalı, dokunma alanı parmakla rahat vurulacak büyüklükte bırakılmalıdır.
İkinci nokta klavye davranışıdır: alana dokunulduğunda klavye açılmalı, sonuç sayfası geri dönüldüğünde arama kelimesi alanda kalmalıdır. Aramasını kaybeden ziyaretçi ikinci kez yazmaz. Mobilde ölçülerin nasıl kontrol edildiğini mobil taşma yazısında anlattık.
Arama kutusu yerine ne yapılabilir
İçerik sayısı sınırlıysa arama kutusu eklemek yerine üç şey daha çok iş görür: menüyü ziyaretçinin kullandığı kelimelerle yeniden adlandırmak, çok sayfalı bölümlerde filtre koymak ve her sayfanın altında ilgili sayfalara giden bağlantılar bırakmak. Bunlar hem bakım gerektirmez hem de aramanın çözmeye çalıştığı sorunu baştan ortadan kaldırır.
Menü ve adres yapısının nasıl kurulduğunu menü ve URL yapısı yazısında ayrıntılı anlattık; arama kararı genellikle o yapının ne kadar iyi kurulduğuna bağlıdır.
Özet
Arama kutusu, içerik sayısı menüyle gösterilemeyecek kadar arttığında gerekir. Eklenecekse gövdede arayan, Türkçe karakter ve yazım hatasını tolere eden, boş sonuçta yol gösteren ve aramaları kaydeden bir arama kurulmalıdır; aksi halde ziyaretçiyi bir kez deneyip vazgeçmeye iter. DigiWSS, site içi aramayı içerik sayısına ve ziyaretçinin kullandığı dile göre kurar ve arama kayıtlarını içerik planının girdisi olarak kullanır.