Kategori ve etiket aynı işi yapmaz: kategori yazının hangi ana konuya ait olduğunu söyler ve az sayıda olur; etiket ise konuları yatay kesen bir ayrıntıyı işaretler ve ancak birkaç yazıda tekrarlanıyorsa anlamlıdır. Pratikte sorun ikisinin karıştırılmasından değil, her ikisinin de otomatik olarak birer arşiv sayfası üretmesinden çıkar. Tek yazılık bir etiket, sitede içi neredeyse boş bir sayfa açar ve bu sayfalar zamanla birikir.
Kategori ve etiket arasındaki gerçek fark
Kategori hiyerarşiktir ve sitenin iskeletini kurar: bir yazı bir kategoriye girer, kategori de hizmet alanlarınızdan biriyle örtüşür. Etiket düzdür, hiyerarşisi yoktur ve bir yazıya birden fazlası eklenebilir. Buradaki ölçüt şudur: okur bu başlığa tıklarsa karşısında en az birkaç yazı bulacak mı? Cevap hayırsa o başlık etiket değil, yazının içinde geçen bir kelimedir.
Aynı yazıyı beş kategoriye koymak da yaygın bir hatadır. O yazı beş ayrı listede göründüğü için hiçbirinin konusunu belirgin kılmaz ve kategori sayfaları birbirinin kopyası hâline gelir. Bir yazı bir kategoriye girer; başka bir konuyla da ilgisi varsa bağlantı kurulur. Hangi yazının hangisine bağlanacağını iç bağlantı düzeni yazısında anlattık.
Arşiv sayfaları neden sorun çıkarır?
Blog yazılımları genellikle dört ayrı arşiv üretir ve bunların hiçbiri sizin yazdığınız bir sayfa değildir. İçerikleri aynı yazı özetlerinden oluştuğu için birbirine ve kategori sayfalarına benzerler.
| Arşiv türü | Ne listeler | Okura faydası | Önerilen |
|---|---|---|---|
| Kategori | Bir konudaki yazılar | Yüksek | Aramaya açık, üstüne tanıtım metni yazılır |
| Etiket | Bir ayrıntıyı paylaşan yazılar | Etikette birkaç yazı varsa orta | Az sayıda etiket, tekil olanlar silinir |
| Tarih arşivi | Aynı ay yayımlanan yazılar | Yok denecek kadar az | Kapatılır |
| Yazar arşivi | Bir kişinin yazıları | Tek yazarlı sitede yok | Tek yazar varsa kapatılır |
Hangi sayfanın hangi yolla kapatıldığı ayrı bir konu; onu robots.txt mi noindex mi yazısında anlattık. Burada kural basit: okurun tıklayıp işine yarayacağı arşiv kalır, kalanı kapanır.
Arşivlerin ikinci ve sonraki sayfaları da ayrı bir mesele. Bir kategoride yirmi yazı varsa ve sayfada altı yazı listeleniyorsa, arkada üç adres daha açılmış olur. Bu sayfalar kendi başlarına bir soruya cevap vermez; amaçları gezinmedir. Pratikte işleyen düzen, sayfa başına listelenen yazı sayısını artırıp arka sayfa sayısını azaltmak ve her arşivin ilk sayfasını asıl giriş noktası olarak kabul etmektir. Arkadaki sayfaların aramada görünmesi hedeflenmez.
Kaç kategori yeter?
İşletme bloglarında işleyen sayı genellikle beş ile sekiz arasındadır ve bu sayı keyfî değil, hizmet yapısına bağlıdır. Kategorileri belirlemenin pratik yolu şudur:
- Hizmet sayfalarınızı listeleyin. Her ana hizmet, bir kategori adayıdır.
- Yazdığınız son yirmi yazıyı bu adayların altına dağıtın. Hiç yazı almayan aday kategori olmaz, bekler.
- Bir kategori on beş yazıyı geçip içinde birbirinden belirgin biçimde ayrılan alt konular oluştuysa, o zaman bölmeyi düşünün. Önce bölüp sonra doldurmaya çalışmak boş sayfalar bırakır.
- Kategori adı, insanın arayacağı kelimeyi taşısın. "Diğer", "Genel" ve "Haberler" kategorileri zamanla çöp kutusuna döner.
Kategori sayfasının kendisi de bir sayfadır: başında iki üç paragraf, o konuda ne yazdığınızı ve okurun hangi soruya nereden bakacağını anlatan bir metin bulunursa, sayfa yalnızca liste olmaktan çıkar.
Etiketi ne zaman kullanmalı?
Etiket, kategoriyi dikey kesen bir ayrıntı olduğunda işe yarar. Örnek: kategoriniz "Alan adı ve e-posta" olabilir, etiketiniz ise birden çok kategoride geçen bir araç ya da bir süreç adı olur. Kuralı tek cümlede toplamak mümkün: bir etikete en az üç yazı girmiyorsa o etiket kurulmaz.
Zaten biriken tekil etiketler için yapılacak iş, onları silip yazıyı uygun bir etikete taşımaktır. Silinen etiket sayfası bir adres bırakır; o adresin ne olacağına karar vermek gerekir. Benzer bir konuyu silinen sayfa 404 mü kalsın yazısında ele aldık.
Aynı konuda iki arşiv: kanibalizasyon riski
Bir kategori ile bir etiketin adı neredeyse aynıysa, iki arşiv sayfası aynı yazıları listeler ve aynı sorguda birbiriyle yarışır. Aynı şey "hizmet sayfası" ile "aynı adı taşıyan kategori" arasında da olur. Burada seçim yapmak gerekir: ticari niyetli sorgu hizmet sayfasına, bilgi arayan sorgu blog kategorisine bırakılır. Bu ayrımın nasıl kurulduğunu hizmet sayfası mı blog yazısı mı ve içerik kanibalizasyonu yazılarında anlattık.
Kısa kontrol listesi
- Kategori sayısı hizmet yapısıyla örtüşüyor mu, beş ile sekiz arasında mı?
- Her yazı tek kategoride mi duruyor?
- Üçten az yazı içeren etiket var mı? Varsa birleştirildi mi?
- Tarih ve yazar arşivleri kapatıldı mı?
- Kategori sayfalarının başında tanıtım metni var mı?
- Bir kategori ile bir etiketin adı çakışıyor mu?
- "Genel" ya da "Diğer" adlı bir kategori duruyor mu?
DigiWSS, işletme sitelerinde blog yapısını hizmet sayfalarıyla çakışmayacak biçimde kurar; arşiv sayfalarının hangisinin açık kalacağı da bu kurulumun parçasıdır.